Panorama West – Wanda Bommer

Eindelijk heeft de veertigjarige Martijn de liefde van zijn leven ontmoet. Francis, een vrolijke achtentwintigjarige, is de ideale vrouw voor hem. Martijn is zo verliefd dat hij zelfs toestemt om mee te gaan naar Terschelling, omdat Francis nu eenmaal al had beloofd daar met haar familie Oud&Nieuw te vieren. Daar aangekomen blijkt het prille liefdespaar echter wel het -veel te kleine - huisje te moeten delen met de oudste zus van Francis en haar gezin.

Voeg daarbij als naaste buren aan weerszijden de andere zus van Francis , met echtgenoot en hun tweeling en de afstandelijke ouders van Francis en de ’gezelligheid’ is compleet.

Martijn probeert zich binnen deze turbulente familieperikelen staande te houden, maar snakt naar de dag dat ze weer met de boot van het eiland naar huis mogen.

Panorama West is heel gevat geschreven, de dialogen spatten van de bladzijden en het tempo ligt hoog. Dit enerverende boek kostte mij mijn nachtrust, want er zit ook nog een duistere verhaallijn in.

Het lijkt mij heel toepasselijk om dit boek als eerste van het nieuwe jaar op mijn blog te zetten, waarbij aangetekend moet worden dat dit sprankelende Panorama West niet alleen geschikt is om tijdens de donkere dagen te lezen.

Geplaatst door Gerda Aukes op zondag, januari 08, 2012

Labels: familieperikelen, Panorama West, Terschelling, Wanda Bommer

Een onthullend familie-uitje op Terschelling

door Carmen Meuffels, 12 november 2011

Op het Waddeneiland Terschelling maken Martijn en zijn vriendin Britt een wandeling. Wat een ontspannende bezigheid zou moeten zijn, is in de openingsscene van Bommers derde roman, Panorama West, het tegenovergestelde. Het is koud, grauw, nat en donker en de stemming daalt tot onder het nulpunt: Martijn en Britt lijken niets anders te kunnen doen dan bakkeleien. Hun ruzie loopt zo hoog op dat Martijn de laarsloze en tot op het bot verkleunde Britt alleen achterlaat. Daarmee eindigt de wandeling, en tevens het eerste van de drie delen waaruit de roman is opgebouwd vrij abrupt. Maar niet voordat we te weten zijn gekomen dat Martijn drie jaar eerder ook op Terschelling was. Met zijn ex. Die op mysterieuze wijze om het leven gekomen is.

Bommer laat de spanning die een dergelijk onopgelost mysterie vanzelfsprekend oproept beurtelings wegebben en weer opkomen. De relationele twijfels en frustraties van Britt, vanuit wie we het eerste deel beleven, worden onderbroken door banale constateringen, die een welkom tegenwicht bieden aan de moedeloze stemming. Zo constateert Britt dat er een aanhoudende, penetrante oliebollenlucht hangt in hun appartement:

‘Het appartement dat ze gehuurd hebben bevindt zich in het achterhuis van een bakkerij. En de bakker bakt. Hij bakt oliebollen. Waarschijnlijk moet hij alle eilanden van oliebollen voorzien. Of Terschelling heeft de grootste oliebollendichtheid ter wereld. Of de man heeft een afwijking. Hoe dan ook, feit is dat hij al vijf nachten oliebollen bakt.’

Na het open einde van het eerste deel verdwijnt Britt uit het verhaal. In het tweede en verreweg omvangrijkste deel van de roman moet zij plaatsmaken voor Martijns ex Francis. Figuurlijk dan: het tweede deel omvat een lange flashback waarin Martijn zijn week met zijn ex en haar familie op Terschelling herdenkt. Die week verloopt stormachtig: Martijns schoonvader laat hem (naar Martijn vermoedt met opzet) de boot missen op de heenweg, en bij aankomst blijkt Martijn een huisje in het appartementencomplex Panorama West te moeten delen met niet alleen zijn geliefde, maar ook met haar zus Gemma en diens man en zoontje.

Alsof dat nog niet erg genoeg is, blijkt Gemma ook nog eens ronduit irritant te zijn. Zo refereert ze vaker dan nodig en met een zeker genoegen aan de kater die Martijn op een avond heeft opgelopen, en sluit ze hem en Francis buiten wanneer ze niet op tijd (lees: voor de door haar ingestelde avondklok) thuis zijn. Alles wat ergerniswekkend is aan Gemma en aan de andere familieleden wordt gelukkig ruimschoots gecompenseerd door Martijns grenzeloze liefde voor Francis en zijn daaruit voortvloeiende geluksgevoel. Zonder te vervallen in kleffe dialogen of overdreven metaforen maakt Bommer Martijns romantische gevoelens op een vertederende manier invoelbaar: ‘Ik ken Francis Cornelisse nog maar een halve dag, maar weet dat vanaf nu alles anders zal worden.’

Martijns roze bril kan echter niet verhinderen dat de sfeer binnen huisje Goudsbloem en binnen de gehele familie gestaag verslechtert. Wanneer de zussen geen ruzie hebben, zijn de kinderen van Francis’ zus Chantal zoek, en wanneer de kinderen gevonden zijn en het nieuwe jaar aanbreekt, barst Francis’ moeder om onduidelijke redenen uit in een onbedaarlijk gehuil. Drama alom, en ondertussen zijn we geen stap dichter bij de opheldering van het mysterie dat aan het begin werd opgeroepen.

Toch blijft de spanning aanwezig, al is dat meer te danken aan het feit dat we als lezers wéten dat er nog een onthulling moet komen dan aan de zinnen waarin Bommer de spannende sfeer expliciteert. Zinnen zoals ‘er hangt al voldoende spanning in huisje Goudsbloem. De atmosfeer knettert ervan’ doen het effect eerder teniet en lijken te getuigen van een onderschatting van de lezer, die ook zonder een dergelijke constatering al lang begrepen heeft wat er aan de hand is.

Zulke zinnen heeft Bommer helemaal niet nodig: Panorama West is spannend, en de uiteindelijke onthulling de moeite van het wachten waard. Dat wachten voelt overigens dikwijls niet aan als wachten; de soapserieachtige familietaferelen bieden genoeg leesvermaak. Bommers derde roman eindigt mooi cyclisch op dezelfde manier als hij begon: met een beschrijving van de wandeling van Martijn en Britt. In deel drie wordt precies dezelfde scène beschreven, met als enige verschil het perspectief: ditmaal zijn we deelgenoot van Martijns beleving. Alle losse eindjes worden in dit laatste deel door Bommer keurig aan elkaar geknoopt, terwijl het open einde tegelijkertijd de spanning handhaaft die Panorama West van begin af aan tot een intrigerende roman maakt.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

week 39 | 28.09.11 | 16:30 | | | | | | Door PetraK

Boekrecensie: Panorama West

Wanda Bommer schreef met Panorama West een boek over mijn favoriete Waddeneiland: Terschelling. Maar zo mooi als het eiland is, zo afschuwelijk is de familie waarmee hoofdpersoon Martijn aldaar opgescheept zit.

Vrouwen van 28
Dat komt: hij is meegelokt door zijn nieuwe liefde, de 28-jarige Francis. Martijn, zelf 41 jaar oud, valt al zijn hele leven op vrouwen van 28. Zelfs als jongetje van 5 jaar al, toen hij zijn juf een huwelijksaanzoek deed. Gelukkig valt hij sinds ruim tien jaar meer in de smaak bij de leeftijdscategorie. Als docent op de Schrijversvakschool – hij heeft al enkele boeken gepubliceerd en doet dit erbij als een van de dingen waarmee hij zijn geld verdient – ontmoet hij Francis, die wil proberen of ze ook fictie kan schrijven. Ze vallen meteen op elkaar en een paar maanden later vraagt ze of hij meegaat naar Terschelling, want daar viert haar familie elk jaar kerst en oud en nieuw.

Privacy hebben ze niet
Martijn heeft in het begin wel wat bedenkingen. Zelf heeft hij geen echte familie, dus hij heeft geen verplichtingen rond de feestdagen, maar om nou een week met de hare op te trekken? Toch laat hij zich overhalen, vooral met de gedachte dat hij een week in bed kan doorbrengen met Francis. Dat loopt echter heel anders. Om te beginnen moeten ze een vierpersoonshuisje delen met Francis’ zus Gemma, haar man Stijn en hun zoontje Ruben, dus privacy hebben ze niet.

Beter een fictieve locatie
Bommer kan trouwens niet nalaten om te melden dat dit niets te maken heeft met Panorama West, een werkelijk bestaande accommodatie op Terschelling waar niets mis mee is. Hoe hard de familieleden ook roepen dat huisje Goudsbloem te klein is, Martijn benadrukt een paar keer dat het ‘in een andere situatie’ een heel fijne plek zou zijn, en dat hij er graag terug wil komen om rustig te kunnen schrijven. Goed, het is duidelijk dat Bommer wellicht beter een fictieve locatie had kunnen kiezen voor haar boek, want dan had ze geen uitwegen hoeven bedenken om de uitbater tevreden te houden.

Wat is er toch gebeurd?
Zoals het gaat is Panorama West namelijk wel de laatste plaats waar Martijn zou willen zijn. Zus Gemma blijkt een serpent, andere zus Chantal een egoïstisch meisje dat telkens haar kinderen aan andermans zorg wil overlaten, haar man Milan een vreemdganger en vader Marius een huichelaar die een oude vriend opzoekt met wie niemand iets meer te maken wil hebben. Telkens wanneer deze Lodewijk ter sprake komt lijkt dat bovendien alle zussen over de kling te jagen, met name Francis. Het is al snel duidelijk dat er ooit iets gebeurd is wat de gemoederen nog steeds behoorlijk bezighoudt.

Familie onder elkaar, dat blijft lastig
Panorama West biedt een hoop herkenning. Familie onder elkaar, dat blijft nu eenmaal lastig. Maar zo erg als in deze familie kom je het niet vaak tegen. Daar verwijst Martijn zelf ook meermalen naar, soms met humor – ‘je weet het nooit met die lui van Cornelisse’ – en soms beangstigd. Ergens is het jammer dat hij zelf geen familie heeft, ook al denkt hij op het eiland een paar keer zijn eigen vader te zien (wat overigens weinig toevoegt aan het verhaal). Met vergelijkingsmateriaal had Martijn wellicht nog scherper kunnen neerzetten hoe vreemd de familie Cornelisse werkelijk is.

Uit het stoffige licht
Wanda Bommer heeft een spannend en broeierig boek geschreven, ook al stelt het uiteindelijke mysterie in dit boek weinig voor. Ze moet het vooral hebben van de vaart en de details. De beschrijving hoe Francis ‘uit het stoffige licht tevoorschijn kwam’ is prachtig en de manier waarop alles wordt gezegd, maar niets te veel, vind ik knap. En hoe verknipt de familie ook is, ze zijn wel voor me gaan leven. Ik had graag nog langer met ze opgetrokken dan 350 pagina’s.

Heftig boek: Panorama West - Wanda Bommer

Nadat ik Engel van Wanda Bommer had gelezen, kon ik niet wachten op nieuw werk van haar hand. Mijn geduld werd danig op proef gesteld, want haast na twee jaar wachten had ik eindelijk Panorama West in handen. Geen tweede 'Engel', maar man oh man, wat een geweldig boek.

Panorama West bestaat uit drie delen, waarvan het eerste en het laatste behoorlijk kort. Na het lezen van het eerste deel, waar Britt en Martijn een wandeling maken over Terschelling, vind ik Martijn nogal een eikel. Hij is continu bezig met zijn dode ex Francis, met wie hij ook ooit naar Terschelling was. In deel twee lees je alles over die ene week, waarin Martijn zijn leven voorgoed veranderde. Aanvankelijk bleef ik vasthouden aan het idee dat Martijn een eikel is, maar al snel veranderde dat hele beeld.

Martijn geeft les op de Schrijversvakschool als hij Francis leert kennen. Ze zit bij hem in de klas, is een stuk jonger en hij valt direct voor haar. Voor het eerst in zijn leven is hij écht verliefd en voor het eerst in zijn leven denkt hij na over een toekomst met een gezin en kinderen. Als Francis hem vraagt om mee te gaan naar Terschelling om daar met haar familie de feestdagen te vieren, lijkt het hem aanvankelijk niets, maar hij besluit toch mee te gaan. Een beslissing waar hij vaak spijt van krijgt, helemaal als zijn schoonvader er al direct voor zorgt dat hij de boot mist.

In de haven van Harlingen denkt hij er nog even over na om terug te gaan naar Amsterdam en Francis het uit te laten zoeken met haar familie, maar hij besluit toch de volgende boot te nemen. Een goede beslissing, want alleen al door Francis in de haven van Terschelling te zien staan, wordt hij nog verliefder. En kom, hoe erg kan het zijn, samen met Francis in een appartement en af en toe wat activiteiten met de schoonfamilie ondernemen?

Heel erg. Want de vader van Francis heeft niet genoeg huisjes geboekt, dus Martijn en Francis delen hun appartement met de zus van Francis, Gemma, haar man Stijn en hun zoontje Ruben. Wat nogal krap is in een klein huisje dat oorspronkelijk bedoeld is voor vier personen. Gemma is dan ook diep beledigd dat hun andere zus, Chantal, met haar man en kinderen wél een eigen appartement heeft. Toch doet Martijn zijn best om bij zijn schoonfamilie in de smaak te vallen. Een behoorlijke opgave, want de week die beloofde een gezellige familievakantie te worden, verandert al snel in een bizarre klucht, vol met oud en nieuw zeer. Waarbij op pijnlijke wijze allerlei familiegeheimen blootgelegd worden en Martijn gedwongen wordt na te denken over zijn toekomst.

Na het lezen van het eerste deel, weet je al dat Francis dood is. Maar als je dan eindelijk het hoe en wat leert, komt het toch nog keihard binnen. Voornamelijk doordat Wanda Bommer het verhaal heel ingenieus op heeft gebouwd, waardoor je langzaam aan al begint te vermoeden wat er gebeurd zou kunnen zijn, maar je er later helemaal naast blijkt te zitten. Na het lezen van het derde deel, zat ik met de tranen in mijn ogen. Verdulle, wat een goed boek, wat een sterk verhaal en wat enorm goed geschreven.

'Panorama West' is geen tweede 'Engel', maar wel net zo ijzersterk. Ik geef Wanda Bommer dan ook weer de maximale score; vijf van de vijf roze kogels, en ik hoop van harte dat er nog veel meer boeken van haar hand zullen verschijnen.

Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
30 augustus 2011

Amper van de boot loopt het al mis. De popmuzikant onder de reizigers, Wouter Planteijdt, draagt zijn gitaar en kleine versterker rechtstreeks naar de kroeg. Het signaal voor een flink deel van het reisgenootschap in zijn voetsporen te treden. Het is zonnig op Terschelling, maar de lokroep van een caféstoel is rond dit middaguur moeilijk te weerstaan.

Wandelen op Terschelling, zo lijkt de boodschap, kan zo maar misgaan. Er lijkt niets aan de hand, maar voor je het weet, neem je een verkeerde afslag en ben je uit elke ooghoek verdwenen.

Laat dat nou mooi passen bij de reden voor dit bezoek aan het eiland. Wanda Bommer (1969) houdt hier haar nieuwe roman ten doop. Panorama West, naar een serie vakantiehuisjes langs de rand van het dorp West-Terschelling. In het boek loopt een wandeling in die ogenschijnlijk lieflijke contreien niet goed af.

De schrijfster – haar derde roman, in het dagelijks leven verder beroemd als ‘boeker van De Dijk’ – had het gezelschap nog wel zo keurig staan opwachten. Maar net op dat moment kwam de four wheel drive van Joop Mulder voorrijden, de creatief directeur van Oerol. Ze kennen elkaar al lang. Met grote regelmaat keert Bommer naar het eiland terug. “Toen ik hier twintig jaar geleden voor het eerst oud en nieuw meemaakte, wist ik dat ik hier altijd zou blijven komen”, zal ze later deze middag vertellen.

 Zodra iedereen voor de poorten van de hel van de kroeg is weggesleept en terug op het rechte spoor is, begint een wandeling die deels voert over het traject dat de ongelukkige Britt in de roman aflegt. Wanda Bommer voorop. De schrijfster ten voeten uit: gehakte puntlaarzen in cowboystijl, de rest in zwart. Rokje, leren jas, een detail à la Marlies Dekkers. Al dat zwart doet haar gele paraplu en het rode hart aan een kettinkje om haar nek des te meer opvallen. Ze debuteerde in 2008 met Boom, een jaar later gevolgd door Engel.

 In straf tempo leidt ze de reizigers langs pad, duin en land. Na een omtrekkende beweging via Doodemanskisten nadert ze West-Terschelling van de achterkant. “Tot voor kort stonden hier heel grote dennenbomen, echt een bos. Ik moet er nog erg aan wennen dat ze weg zijn. Moet je zien hoe snel de natuur zich hersteld heeft.” Het is inderdaad niet te zien dat hier ooit bomen stonden.

 Panorama West is een drieluik. Het eerste en laatste deel beschrijft één en dezelfde wandeling, maar bezien vanuit twee perspectieven. Eerst van de jonge vrouw Britt, later van haar vriend Martijn.

“Het verhaal van Britt is het oudst. Dat had ik geschreven voor een verzamelbundel met verhalen. Ik kreeg daar veel reacties op.” Met name op hoe Martijn zich, in de ogen van Britt, gedraagt is het nodige commentaar te leveren. “Vind je? Dat heb ik van veel mensen gehoord. Ik vind het nogal meevallen. Ik vond eigenlijk dat hij haar nog wel wat harder had mogen aanpakken. Hij had haar wel een klap mogen verkopen.”

Zelf vond ze Britt nogal een hysterica. Waarop ze bedacht het verhaal nog eens op te schrijven, maar dan bezien vanuit Martijn, hoe hij die wandeling beleeft. “Omdat elk verhaal natuurlijk minstens twee kanten heeft.”

 Ze loopt het dorp in. Kiest zorgvuldig het juiste pad. “Toen zat ik dus met die beide verhalen over die ene wandeling. Moest ik natuurlijk wel uitleggen hoe Britt en Martijn in die situatie waren beland. Anders hing het allemaal zo maar een beetje in de lucht.”

Dat is het middendeel van het drieluik geworden. Titel: Juttersbitter. Een middenluik van 290 pagina’s. Ze grinnikt in de straten van West-Terschelling. “Daar is het dus even uit de hand gelopen.” Ze heeft zelfs met de gedachte gespeeld Juttersbitter uit te geven zonder de twee zijluiken die aan de basis van het boek hadden gestaan. “Maar toch maar niet. Het hoort allemaal bij elkaar. Zo is het goed.”

 In het middendeel gaat Martijn Marsman – hij schrijft, dat moet wel met zo’n achternaam - met zijn nieuwe vriendin Francis Cornelisse naar Terschelling om daar de feestdagen door te brengen. Hij heeft eigenlijk geen zin haar familie daar en dan te ontmoeten, maar ze weet hem over te halen. Francis’ vader bakt hem in Harlingen nog een poets waardoor hij een veerboot later moet. Martijn had nog terug kunnen rijden naar Amsterdam, als hij het signaal had opgepikt.

Ze delen een vakantiehuisje met de zus van Francis en heur gezin. En wat een leuk familieuitje zou moeten worden in de donkere dagen rond kerst en jaarwisseling mondt uit in een serie confrontaties en catastrofes.

“Herkende jij er ook zo veel in?” vraagt ze met een vilein lachje op haar gelaat. “Ik hoor van vrijwel iedereen dat ze op de een of andere manier ervaring hebben met familiebijeenkomsten die heel anders lopen dan vooraf was verwacht. De herkenning bij dit boek is groot.”

 De weg leidt terug omhoog. Ze wijst op een bordje op een gebouw. ‘Panorama West’. Hier zijn huisjes te huur. Hier heeft ze flinke delen van haar roman geschreven. Uit een van de huisjes stapt een vrouw naar voren. Wanda Bommers schoonmoeder. Vanaf de duintop is het uitzicht op het dorp prachtig.

Omlaag en weer omhoog, en dan leidt het pad naar het uitkijkpunt ‘boven’ paviljoen De Walvis.

Ze kijkt op de klok in haar iPhone. Vandaar de stevige tred. “We zijn tien minuten te laat. Maar ze zullen er nog wel staan. Ik zoek vier mannen.”

Kan niet missen. Verderop vier mannen. Joop Mulder weer, op zijn sandalen. Maar ook visboer Jetze die het beheer heeft over een voormalig olievat waar hij verse makreel in rookt. Heerlijk.

Achter ons het wad, voor ons de Noordzee. Daar tussen een verzilte zandbank en ogenschijnlijk vredig groen. Het is moeilijk voor te stellen bij dit mooie weer, maar wandelen daar beneden kan heel gevaarlijk zijn. Dat heeft Wanda Bommer zelf al eens ervaren. Nota bene nadat ze het verhaal van Britt al had geschreven. “Ik dacht dat ik richting de Brandaris liep, maar het was de vuurtoren van Vlieland. Dat werd link.”

Wat je je gemakkelijk kunt voorstellen is dat ze hier graag komt. Eerst ging ze juist om te ontvluchten waar ze in Panorama West over schrijft: om de familiebijeenkomsten met de feestdagen te ontlopen. Maar ze kwam thuis met al te enthousiaste verhalen. Steeds meer familie wilde mee. “Gezellig, zo werkt het nu eenmaal.”

 Bij de volgende en laatste halte staan de gitaar en versterker die Wouter Planteijdt daar na de overtocht heeft achtergelaten. Het theatertje van West-Terschelling met de logische naam West-End. Een Tuschinski in het klein. Dat ze hier ook films vertonen is niet meer dan logisch.

 De roman wordt gepresenteerd. Paul Brandt, hoofdredacteur bij de uitgeverij,  durft Panorama West te vergelijken met De avonden. Ook de donkere laatste dagen van het jaar, ook de beklemming in familiesfeer. En: “Hele generaties kunnen zich erin herkennen.”

Op één punt laat Wanda Bommer de volksschrijver achter zich, meendt Brandt.  In Panorama West komt veel meer drank voor: ‘de hondstrouwe onderdaan koning Alcohol’.

En popmuziek ook, maar dat vermeldt Brandt niet. Bommers echtgenoot JB Meijers, gitarist van De Dijk, draagt twee stukken uit de roman voor, omlijst door Wouter Planteijdt die ‘The drugs don’t work’  van The Verve en ‘The wind cries Mary’ van Jimi Hendrix speelt. Waarna de ongekroonde koning van Terschelling, Joop Mulder, voor de derde keer opduikt en het eerste exemplaar van Panorama West in ontvangst neemt.

Vraagje nog aan Wanda Bommer. Een familiebijeenkomst op Terschelling die uit de hand loopt. Zij is de eerste schrijfster niet die hier een boek in zag. Het is ook de kortste samenvatting van Lichtval, de jongste roman van Nicolet Steemers. “Nee, sorry, zegt me niks, maar dat ga ik onmiddellijk inhalen. Speelt dat ook hier? Het thema is blijkbaar universeel.”

Wanda Bommer: Panorama West. Uitgeverij Nijgh & van Ditmar. 17,50 euro, e-book 13,95 euro.

Panorama West staat te boek als roman, maar mede door de opbouw neigt het erg naar een psychologische thriller. Hoe zou u het boek zelf omschrijven?
Ik heb zelf bij het concept 'thriller' altijd het idee dat er sprake moet zijn van Een Misdaad en een Dader. Bij gebrek aan criminele activiteiten vind ik Panorama West (en mijn vorige romans) persoonlijk niet onder de noemer 'thriller' vallen. Wel ben ik me ervan bewust dat er in mijn verhalen een zekere spanningsopbouw zit, en een duidelijk plot. Misschien is een 'spannende roman' een adequate omschrijving? Maar als iemand er liever het etiket psychologische thriller opplakt, dan heb ik daar ook geen moeite mee hoor. Plak maar raak!

U komt al jaren op Terschelling, wat bindt u aan het eiland?
Om te beginnen hou ik enorm van eilanden. De sfeer, de kleinschaligheid, het feit dat je met elkaar zit opgescheept als de laatste boot vertrokken is... Terschelling is bovendien een prachtig stukje Nederland. Ook hou ik van wandelen, en op Terschelling kun je je wat dat betreft nogal uitleven. De natuur heeft er alles te bieden: strand, bos, duin, heide, moeras, wad...  En dan zijn er ook nog een paar dorpen te vinden met gezellige kroegen, goede restaurants en leuke mensen met mooie verhalen. Wat wil een mens nog meer. Ik weet dat ik nooit een 'echte' Terschellinger kan worden (dat ben je pas als er minimaal vier generaties van je familie geboren en getogen zijn op het eiland, geloof ik), maar desondanks voel ik me er stiekem toch een beetje een.

Heeft u ook tijd doorgebracht in een van de appartementen van Panorama West?
Jazeker. Ik kom er graag en regelmatig. Naar mijn mening zijn het de best gelegen vakantiehuisjes van het dorp West. Prachtig uitzicht over het dorp met de Brandaris.

En heeft u de eigenaren / uitbaters van Panorama West op de hoogte gesteld van de inhoud van uw boek, en zo ja, wat vinden ze ervan?
De uitbaatster van Panorama West weet uiteraard van mijn roman, maar zij heeft hem nog niet gelezen. Dinsdag 30 augustus, bij de presentatie op Terschelling, krijgt ze uiteraard een exemplaar kado. De huisjes van Panorama West komen gunstig uit de verf in het verhaal (met dien verstande dat je er niet met teveel mensen dan wel met teveel botsende karakters in één appartement moet gaan zitten), dus de verhuurster zal na lezing vast geen klachten hebben! Overigens staat er in september op www.nijghenvanditmar.nl een prijsvraag waarmee je een weekendje in Panorama West kunt winnen!

In Panorama West speelt alcohol een grote rol, bijna iedereen weet hem goed te raken. Heeft u daar een bedoeling mee?
De personages in Panorama West raken in een bepaalde gemoedstoestand omdat ze zeven dagen lang ofwel bezopen zijn, ofwel een kater hebben (die ze dan weer wegdrinken). Die gemoedstoestand heeft zijn weerslag op de gebeurtenissen in de roman. Dus in die zin heb ik daar inderdaad een bedoeling mee. Dat daargelaten zijn mijn eigen kerstvakanties op Terschelling ook al sinds jaar en dag een aaneenschakeling van borrelen, herstellen, en opnieuw beginnen. Uit het leven gegrepen dit fenomeen, zullen we dus maar zeggen.

Uw boek Engel was gestoeld op uw eigen (jeugd)herinneringen, in hoeverre gaat dat ook op voor Panorama West?
Zie hiervoor (voor zover er  sprake is van herinneringen na inname van bepaalde hoeveelheden Juttersbitter.)
Engel is overigens niet autobiografisch. De grote lijnen komen overeen met mijn leven (permanent boos pubermeisje vertrek uit West Friesland naar Amsterdam en stort zich daar in de muziekscene) maar binnen die lijnen is het uitsluitend fictie wat de klok slaat. Dit geldt ook voor Panorama West. Uiteraard zijn er lijnen die overeenkomen met mijn eigen leven en herinneringen (ik ben bijvoorbeeld elke kerstvakantie op Terschelling te vinden), maar de invulling van het verhaal is pure fictie.

Op welke manier bent u veranderd in uw schrijven, ten opzichte van uw romandebuut Boom? Heeft u Panorama West op een andere manier aangepakt?
Nee, in wezen is mijn manier van aanpak nog dezelfde. Ik maak een plan, werk dat uit, en pas als ik precies weet vanaf welk punt ik naar welk einde wil schrijven, ga ik daadwerkelijk schrijven (om het werkplan gaandeweg overigens constant aan te passen, maar dat terzijde). Wel heb ik het idee dat ik dieper graaf, en dat ik mijn personages met elke roman beter leer kennen. Dat zij meer tot leven komen. De personages in Panorama West zijn wat mij betreft veel 'ronder' dan de personages in Boom.

Wie zijn uw favoriete auteurs en wat zijn uw favoriete boeken en waarom?
Een moeilijke vraag. Ik vind veel romans goed, maar dat wil dan niet zeggen dat de schrijver van die roman meteen mijn 'favoriete auteur' is. Vaak vind ik een andere roman van dezelfde auteur minder aansprekend dan die roman die ik geweldig vond. Oftewel: ik heb eerder favoriete boeken dan favoriete auteurs. Maar als ik dan toch wat namen moet noemen: Vladimir Nabokov, Paul Auster, David Mitchell, Charles Bukovski, Haruki Murikami, John Irving, Willem Elsschot... En wat titels van fijne boeken die ik onlangs gelezen heb: De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween van Jonas Jonasson, Bonita Avenue van Peter Buwalda, Een Keukenmeidenroman (ondanks de m.i. misgekleunde titel) van Kathryn Stockett. Kortom, mijn lezerssmaak is nogal breed, om niet te zeggen een rommeltje.

U loopt nu een paar jaar mee in de schrijverswereld en al heel wat langer in de muziekwereld. Wat zijn voor u de meest opvallende overeenkomsten en verschillen?
Belangrijke overeenkomst is de drank natuurlijk! Hoewel er in de schrijverswereld eigenlijk meer borrels georganiseerd worden dan in de muziekwereld. Dat komt waarschijnlijk omdat die muzikanten ook tijdens en na hun optredens en reptetities gezellig samen kunnen drinken, terwijl de schrijver in eenzaamheid en afzondering zijn werk moet doen... Dus de schrijver kan ter compensatie wel wat vaker op een borrel getrakteerd worden, me dunkt.

Kunt u ons wat meer vertellen over uw andere werk?
Over het soort korte verhalen, en over welke onderwerpen u bijvoorbeeld alleen in uw korte verhalen voor Hollands Maandblad schrijft, en waarom?
Eigenlijk heb ik sinds het verschijnen van Boom nauwelijks meer aan korte verhalen gewerkt. Ik beweeg me van roman naar roman, waardoor er voor korte verhalen geen ruimte overschiet in mijn hoofd én mijn agenda. Hoewel ik het schrijven van een kort verhaal ook heel bevredigend kan vinden - recht op je doel af en bam - hebben complete

romans mijn voorkeur. Ik vind het leuk om me anderhalf, twee jaar helemaal op een verhaal te kunnen storten.

Om de tijd te nemen om personages uit te diepen, om verhaallijnen helemaal uit te werken.

Bovendien vind ik de kick van een hele roman produceren, die dan uiteindelijk met een mooie kaft erom in je boekenkast staat, vele malen groter dan die van een kort verhaal schrijven dat als onderdeel van een groter geheel in een tijdschrift gepubliceerd wordt.

In het dagelijks leven bent u tevens boeker van De Dijk en muziek speelt dan ook een grote rol in uw boeken. Naar welke bands gaat uw voorkeur uit? (De Dijk uitgezonderd.)
Ook voor muziek geldt dat ik eerder favoriete platen en liedjes heb dan favoriete artiesten. Bovendien is ook mijn muzieksmaak bijna stuitend breed. Ik hou van oude soul en disco, maar ook van vuige rock en roll. En dance. En funk. En punk. En metal. En gevoelige ballades. Het is om moedeloos van te worden.

engel - Nijgh & Van Ditmar 2009

'Engel' is de tweede roman van de Nederlandse schrijfster Wanda Bommer.

In het dagelijkse leven is Wanda boeker voor de Nederlandstalige rockband De Dijk, die ook in Vlaanderen geen onbeschreven blad zijn. Angelica groeit op in Friesland. David is drummer bij de band Ace. Wanneer David tien jaar na de split zanger Sid ontmoet op een festival, waar hij als dj optreedt, komen de herinneringen boven aan de korte periode dat Ace bestaan heeft. Terwijl Ace eind jaren tachtig aan de weg naar de top werkt, groeit Angelica op als een rebelse tiener. Wanneer Ace in Nederland de doorbraak forceert, kruisen de wegen van Ace en Angelica zich. Wat daar de gevolgen van zijn, gaan we hier niet vertellen, maar de climax van het boek is absoluut niet voorspelbaar. Dat Wanda Bommer ervaring heeft als boeker, komt zeker tot uiting in het verhaal van David. Ook zij zal vroeger haar weg moeten zoeken hebben om haar band in de diverse zalen in Nederland geboekt te krijgen. In het hele verhaal komt trouwens duidelijk tot uiting dat Wanda het Nederlandse clubcircuit op haar duimpje kent en ze het leven van muzikanten en alles wat daar omheen hangt perfect kan beschrijven. Ook het verhaal van Angelica zal bij veel jongeren als herkenbaar over komen. 'Engel' is een aangenaam boek, waarin muziek belangrijk is, maar niet centraal staat. Het boek gaat over opgroeien, relaties en het leven van een beginnende rockband.
Peter Rotthier

Voor het hele artikel op Mindview, de Vlaamse site voor liefhebbers van metal en meer, klik hier .